Câu chuyện công nghệ

Silk Road – Bondi và Sysadmin (kỳ 5 – 6)

(PCWorldVN) Nhân vật hải tặc hư cấu Dread Pirate Roberts trong tác phẩm văn học cổ điển The Princess Bride như chiếc mặt nạ che đi danh tính thật của người/nhóm người điều hành Silk Road.

V – Bondi

Ross đang nghỉ tại bãi biển Bondi, phía Nam Sydney, Úc, là bãi biển đẹp tuyệt vời. Đối với Ross, những con sóng là một trong vài thứ ít ỏi khiến anh nhấc chân rời khỏi Austin hồi cuối năm 2011 để đến thăm thú người chi Cally đang sống tại Úc. Anh nhanh chóng kết bạn tại đây, rồi cùng nhóm bạn đi bar, tổ chức các bữa tiệc tại nhà và hẹn hò lướt sóng.

Ross chỉ làm việc buổi sáng, tới trưa là đã ngụp lặn trong nước. Đó là một cuộc sống tuyệt vời. Cái chợ trực tuyến lúc nào cũng sầm uất đã giúp cho anh có được lối sống như vậy. Đến tháng 6/2011, Silk Road như cơn động chấn, từ khi Gawker khiến cả cộng đồng quay sang chú ý đến cái chợ này. Sau đó, lưu lượng truy cập đến Silk Road tăng nhanh đến nỗi Ross cần hỗ trợ kỹ thuật để duy trì trang web, xử lý các giao dịch và thêm thắt các tính năng như tự động thanh toán và tạo một hệ thống phản hồi khách hàng tốt hơn.

Anh tự làm mọi thứ, vừa học vừa làm, lập trình các giao dịch tự động và sử dụng CodeIgniter để viết và viết lại trang web sau khi có một tin tặc thiện chí cảnh báo cho anh về một số lỗ hổng quan trọng. Nỗ lực củng cố trang web của anh thành công tốt đẹp nhưng anh lại phải mất ngủ vì nó. Đối với người ngoài, anh có vẻ như là con người khoẻ khoắn, thân thiện nhưng trong thế giới số, anh như kẻ kiệt quệ, cố giữ cho Silk Road vận hành tốt. Anh từng ghi lại trong nhật ký rằng:

“À ờ, lại phải học thứ gì đó mới nữa, cấu hình và chạy server LAMP!… Nhưng tôi thích việc đó. Chắc chắn nó còn chút gì đó thô thiển nhưng nó chạy được. Viết lại trang web là điều cực kỳ stress trong vài tháng liền. Tôi đã trải qua quãng thời gian đó.”

Ban đầu, Ross quay sang nhờ Richard Bates, một người bạn học ở đại học, bây giờ là kỹ sư phần mềm tại Austin. Bates giúp Ross lập trình cơ bản và thường hốt hoảng khi trang web lần đầu không chạy được. Khi Silk Road bị tạm ngừng, Ross cố thuê lại Bates nhưng Bates lúc ấy đã có một công việc lập trình khác. Bates hỏi Ross: “Cậu có bao giờ nghĩ đến làm một thứ gì đó hợp lệ, hợp pháp không?”

Ross thực sự không hứng thú. Có động lực từ thất bại lần kinh doanh trước, anh quyết tâm làm cho Silk Road thành công. Anh “mất tích” trong công việc và bắt tay tạo một doanh nghiệp có tổ chức chuyên nghiệp hẳn hoi. Hè năm ấy, anh và Julia lại chia tay lần nữa. Với Silk Road và chiếc máy tính của mình, chẳng có gì giữ Ross lại ở Austin nữa.

Vào thời điểm anh bay đến Úc, trong ngân hàng anh có 100.000 USD và kiếm được 25.000 USD/tháng tiền hoa hồng. Anh viết: “Đã đến lúc cần thuê người… để đưa trang web lên tầm vóc mới.”

Một phần của vấn đề nằm ở chỗ Ross phải vật lộn với thứ mà giới tin tặc gọi là bảo mật điều hành, hoặc opsec (viết tắt của operational security). Ross nhận ra để hoàn toàn che dấu danh tính giữa 2 người trao đổi với nhau, anh cần một sự bí mật nào đó kín kẽ nhất. Anh nói với Bates rằng hãy ở yên đó. Sau này, Ross lại bảo với bạn mình rằng anh đã bán Silk Road cho một người mua bí mật nào đó.

Cũng từ đó, anh bắt đầu học cách nói dối. Ngay trước một cái Tết, anh tiếp tục hẹn hò với một cô gái tên là Jessica; anh nói với cô giống hệt như với nhiều người khác rằng công việc của anh liên quan đến bitcoin. Chỉ mỗi chi tiết này thôi cũng đã khiến anh mất an toàn. Anh nghĩ lại mình thật ngốc! Nhưng Ross đã “sâu đậm” với Jessica đến nỗi nảy sinh một sự thúc ép nào đó khiến anh muốn kể thật chuyện kinh doanh của mình với cô. Anh than trách cái cảm giác này, nó như bờ đê ngăn cách giữa sự thân mật, gần gũi với sự lừa lọc. Cặp mắt cú vọ trong anh dằn vặt anh có nên nói nửa sự thật hay không. Ngồi đối diện với Jessica, anh ước chi mình có thể thành thật; anh cũng ước chi mình nói lời nói dối đầu tiên hay hơn chút nữa. Nhưng Ross đã để lộ ra một sự thật quan trọng nhất. Anh bảo với cô: “Anh có vài bí mật.”

VI – Sysadmin

Khi Silk Road chạy, người quản lý của nó giống như một thứ gì đó mã hoá. Người dùng và nhà cung cấp chỉ biết rằng có một người quản trị hệ thống, thiết lập các framework và định hướng cho tất cả mọi thứ, từ khu chợ bán thuốc trực tuyến và cả thử thuốc.

Có một nội quy cơ bản về thử thuốc, và người mua trên Silk Road mong muốn có một khu chợ “mở” hơn. Nếu bán được thuốc phiện vậy tại sao không bán luôn súng ống hay tim thận người? Nhưng người quản trị công bố một “lối hành xử chuẩn mực”. Không tình dục trẻ em, không hàng hoá trộm cắp, không hàng giả… và kết luận như sau: “Các nguyên tắc cơ bản này là để bạn cư xử với người khác, giống như cách bạn mong người khác cư xử với bạn như vậy. Nên đừng làm điều gì gây tổn hại hay lừa lọc ai cả.”

Càng lúc, tiếng nói của người quản trị càng quan trọng. Những kẻ theo lý tưởng “tự do” có thể theo đuổi tự do cá nhân của họ. Nhưng các ý tưởng ấy cần một người lãnh đạo thực thụ. Ross quyết định rằng vai trò đó quá quan trọng nên không thể có một nhân vật đích danh được. Người quản trị đăng một bài hồi tháng 2/2012 cho cộng đồng này đọc, có tiêu đề là “Silk Road là ai?”. Trả lời: “Tôi là Silk Road, là chợ, là cá nhân, là doanh nghiệp, là mọi thứ… Tôi cần một cái tên.” Và đúc kết: “Tên mới của tôi là Dread Pirate Roberts” (gọi tắt là DPR).

Theo DPR, Silk Road không chỉ là chợ bán thuốc trực tuyến ngầm, nó còn là một lý tưởng tự do.

Ai cũng thích tác phẩm The Princess Bride và cái tên đối chiếu này có ý nghĩa rất rõ ràng. Force và Tarbell đều đã xem bộ phim này nhiều lần và họ không thể nhịn được cười mỗi lần xem. Cái mặt nạ đó được nhiều thế hệ hải tặc đeo lên, xoá đi sợ dây ràng buộc giữa cái tên và cá nhân ai đó. Lễ rửa tội của DPR là biểu tượng cho tính bí mật của Silk Road. Nó cũng khơi mào một lối tôn sùng thực sự về tính cách cá nhân. DPR sâu sắc và có tài ăn nói. Đối với những kẻ tin theo, Silk Road còn hơn một khu chợ đen; nó là đền thờ. Còn đối với DPR, trang web là nơi luận chiến về tranh luận chính trị. DPR viết: “Đừng ủng hộ nhà nước bằng đồng thuế nữa và hướng năng lượng của bạn vào chợ đen này thì hơn.” Càng lúc, DPR càng có sức ảnh hưởng, viết về mỗi giao dịch trên Silk Road là một bước hướng tới tự do toàn cầu.

Theo cách nhìn khác, Silk Road như là một mảng mở rộng logic của quan điểm tự do, chủ nghĩa tự do, trong đó tận dụng tối đa nền tảng Internet. Có thể xem chính Thung lũng Silicon là kẻ cực đoan nhất, là nơi sinh ra những công nghệ phá hoại, bao bọc trong một lối hùng biện chính trị. DPR là ông vua của luận điểm ấy, mường tượng ra một nền kinh tế số vượt ra khuôn khổ một hệ thống chính trị – xã hội thông thường, và Silk Road là bước đầu tiên hướng đến một thiên đường kiểu như thế. Silk Road không chỉ là một đòn giáng choáng váng vào các cơ quan thực thi pháp luật mà như DPR từng viết, nó còn thách thức trực tiếp với cấu trúc quyền lực hiện thời.

Dĩ nhiên, dù bất kỳ lý do gì đi nữa thì chính phủ Mỹ muốn đập tan nó. Ross từng khiến báo giới Mỹ xôn xao vào tháng 6/2011. Nhưng khi nghị sỹ Mỹ Charles Schumer triệu tập một cuộc họp báo để vạch mặt Silk Road thì từ lúc ấy, Ross đã trở nên cảnh tỉnh. Anh viết: “Chính phủ Mỹ là kẻ thù chính của tôi, họ trông chừng tôi và kêu gọi tôi dẹp ngay Silk Road.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s